Yüksek kiralar, önceden talep edilen depozito ve taşınma masraflarıyla konut bulmanın giderek zorlaştığı emlak sektöründe kiracıları zorlayacak yeni bir uygulama ortaya çıktı.
Bazı emlakçılar, ev arayanlardan evi göstermeden önce “kapora” ya da “hizmet ücreti” adı altında 2 bin TL ile 5 bin TL arasında değişen miktarlarda ücret talep etmeye başladıkları bildirilmektedir.
Türkiye Gazetesi’nden Kaan Zenginli’nin haberine göre; bu ödeme yalnızca konutu gezdirmekle sınırlı kalmıyor. Emlakçıların bu ücreti; müşterinin bütçesini ve beklentilerini değerlendirmek, uygun portföyleri incelemek ve belirlenen süre içinde alternatif seçenekler sunmak gibi gerekçelerle istemesi de ifade ediliyor. Bu uygulama yüzünden tüketiciler, henüz kriterlerine uygun bir daire bile bulamamışken harcama yapmak zorunda kalıyorlar.
2000’li yıllarda sektörde sıkça karşılaşılan ve tepki çeken “yer gösterme ücreti” talebi, gayrimenkul sektörünün kurumsallaşması ve yapılan yasal düzenlemeler sayesinde uzun bir süre önce tamamen ortadan kalkmıştı. Ancak son zamanlarda artan maliyetler ve piyasadaki arz sıkıntısı bahanesiyle bu sistemin yeniden hayata geçirildiği kaydedildi.
KRİTERLERE GÖRE PROFİL OLUŞTURULUYOR
Gayrimenkul sektöründe hayata geçirilen yeni sistemde; müşterinin bütçe, bölge ve oda sayısı gibi kriterlere dayanarak bir profil oluşturuluyor. Emlakçı bu profile uygun konutları araştırarak ilan sahipleriyle görüşüp randevuları ayarlıyor. Bir aya kadar sürebilen bu hizmet için başlangıçta müşteriden ücret talep ediliyor.
Konut kiralandığında veya satın alındığında, ödenen bu tutar aracılık komisyonundan düşülmekte. Ancak süre sonunda evin bulunamaması, müşterinin sunulan evleri beğenmemesi, başka bir yerde karar kılması ya da aramaktan vazgeçmesi durumunda geri ödeme anlaşmazlığı yaşanabiliyor. Emlakçılar harcanan zaman, yakıt ve personel giderlerini bahane ederken; vatandaşlar ise ev sahibi veya kiracı olmadan ödedikleri paranın karşılığını sorgulamaktadırlar.
“NET SINIR: ‘YER GÖSTERME HİZMETİ KARŞILIĞINDA HERHANGİ BİR BEDEL TALEP EDİLEMEZ’”
Peki, uzmanlar bu uygulama hakkında ne düşünüyor? Tüketici Hukuku Uzmanı Avukat Ali Kaya’nın, son dönemde artan şikayetler üzerine emlakçıların talep ettiği peşin bedellerin hukuki hiçbir dayanağı olmadığını vurguladığı belirtiliyor. Kaya’nın haklarını arayan vatandaşlara şu uyarıyı yaptığı aktarılıyor: “Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’in 19’uncu maddesi net bir sınır çizer: ‘Yer gösterme hizmeti karşılığında herhangi bir bedel talep edilemez.’ Ancak sahada bazı işletmelerin bu yasağı delmek amacıyla ‘danışmanlık ücreti’, ‘randevu bedeli’ veya ‘ciddiyet kaporası’ gibi isimler ortaya çıkardığını görmekteyiz. Tüketiciler, bir kiralama veya satış işlemi resmi hale gelmeden kesinlikle ödeme yapmamalıdır. Eğer böyle bir baskıyla karşılaşıp para ödemişlerse ve evi tutmaktan vazgeçmişlerse, emlakçı bu paraya el koyamaz. Bu uygulama açıkça mevzuata aykırıdır.”
“BU UYGULAMA MANTIK OLARAK ANLAŞILABİLİR ANCAK KANUNEN YASAK”
İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa’nın açıklamasında ise “Bu uygulama mantık olarak anlaşılabilir ancak kanunen yasak. Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik’e göre, satış işlemlerinde alıcıdan ve satıcıdan ayrı ayrı yüzde 2 oranında hizmet bedeli alınabiliyor. Kiralamalarda ise bir aylık kira bedeli artı KDV oranında hizmet ücreti alınabilmektedir. Bunun dışında özel danışmanlık hizmetleri de sunulabilir. Dünyada bunun örnekleri mevcut. Emlak ofislerinin giderleri ve ilan portallarına ödediği ücretler oldukça yüksek olduğu için söz konusu modelin ortaya çıkması anlaşılabilir olmakla birlikte yaygınlaşması da olasıdır. Taşınmaz gösterme ücretini suistimale açık olduğu için yasakladık. Özel danışmanlık hizmeti ile taşınmaz gösterme ücretinin birbirinden ayrılması ve sistemin somut kurallara dayandırılması gerekmektedir.” ifadelerine yer verildi.
